غرش شیران

غرش شیران

قالب : قصيده

مخاطب قصيده : طبقۀ مرفه و حاکم عصر شاعر ( سيف فرغانی )

محتوا : 1- نقد طبقه ی مرفه و حاکم عصر شاعر

2- نا پايداری ايام خوش آنان

تاکيد بر گذرا بودن روزگار انسان های مرفه و بی درد جامعه

مرگ فراگير است برای همه ی موجودات

عدل و ظلم ( در اين جهان ) هر دو زوال پذير است

زوال پذيری شکوه و قدرت ظاهری انسان هاي پست و فرو مايه

انسان ها همگی فانی هستند

هممرگبرجهانشما نيزبگذرد همرونقزمانشمانيزبگذرد

قلمرو زبانی:

مرجع: « شما »طبقۀ حاکم و مرفه جامعه

رونق : فروغ ، زيبايي ، درخشش ، شکوه

زمان : زمانه ، دوران

قلمرو ادبی:

جهان : مجاز از وجود و زندگی

واژه های « شما نيز بگذرد » آ رايۀتکرار

گذشتن مرگ: تشخیص

قلمرو فکری:

معنی : در نهايت ، مرگ نيز به سراغ شما خواهد آمد و رونق و شکوه دوران شما نيز روزي به پايان خواهد رسيد.

مفهوم : تأکيد بر گذرا بودن روزگار انسان های مرفه و بی درد جامعه

وين بوم محنت از پی آن تا کند خراب بر دولت آشيان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

بوم : جغد

محنت : غم و اندوه

از پی آن : برای آن ، به خاطر آن

دولت : دارایی، زمان فرمانروایی

قلمرو ادبی:

بوم : نماد نحسی ، نا مبارکی ، شومی

بوم محنت : اضافۀ تشبيهي ( محنت : مشبه / بوم : مشبه به )

بوم محنت بر آشيان کسی گذشتن : کنايه از نابودی قدرت و اعتبار , از بين بردن خوشبختي

دولت آشيان : ترکيب اضافی مقلوب,آشيانۀخوشبختي

نوعی تشبيه ( مشبه: دولت ( اقبال ) / مشبه به : آشيان )

قلمرو فکری:

معني: محنت و سختی ، جغد شوم ويرانگری است که به ما بسنده نمي کند شما را نيز خانه خراب خواهد کرد

آب اجل که هست گلوگير خاص و عام برحلق و بر دهان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

اجل : مرگ (اهميت املايي دارد )

قلمرو ادبی:

آب اجل: اضافۀ تشبيهي ( اجل : مشبه/ آب مشبه به )

گلوگير : کنايه از نابود کننده ، خفه کننده، کشنده ، آزار دهنده

خاص و عام : آرايه ی تضاد ، مجاز از همۀ مردم ، همۀ جانداران

گلو ، حلق ، دهان : تناسب

آب اجل بر حلق کسي گذشتن : کنايه از مرگ و نابوي

بيت تلميح دارد به آيه ی « کلّ نفس ذائقه الموت »هر نفسی طعم مرگ را ميچشد

بيت دارای تمثيل است.

قلمرو فکری:

معني : مرگ که نابودکننده خاص و عام است روزی شما را نيز نابود خواهد کرد.

مفهوم : مرگ فراگير است برای همۀ موجودات

چون داد عادلان به جهان در، بقا نکرد بيداد ظالمان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

داد : عدل و انصاف

به جهان در: دو حرف اضافه برای يک متمم دستور تاريخي

بقا نکرد: باقي نماند

بيداد : ظلم و ستم

قلمرو ادبی:

تضاد : داد و بيداد ـ عادلان و ظالمان

واج آرايي ، تکرار مصوّت "ا" و صامت هاي " د" و "ن "

قلمرو فکری:

معني: وقتی که عدل و انصاف انسان هاي عادل در جهان باقي نمی ماند ظلم و ستم ظالمان نيزيقيناً از بين رفتنی است.

مفهوم : عدل و ظلم ( در اين جهان ) هر دو زوال پذير است

ارتباط معنايي دارد با:

1- ما بارگه داديم اين رفت ستم با ما بر قصر ستم کاران تا خود چه رسد خذلان (خاقانی )

2- نماند همی نيک و بد پايدار

در مملکت چو غرّش شيران گذشت و رفت اين عوعو سگان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

غرّش : بانگ ، فرياد ، خروش

عوعو: وق وق، «نام آوا«که بيانگر صدای سگ است.

قلمرو ادبی:

مملکت : مي تواند مجاز از «دنيا «باشد

شيران : استعاره از شجاعان و قدرتمندان

عوعو: استعاره از : قدرت های ظاهری

سگان :استعاره از افراد پست فرو مايه و ظالم

غرش و عو عو /سگان و شيران: در مفهوم تضاد به کار رفته است

گذشت و بگذرد : اشتقاق

قلمرو فکری:

معنی: وقتي که بانگ و خروش انسان های شجاع گذشت و رفت اين صدای گوش خراش شما انسان های پست نيز يقينا رفتنی است.

مفهوم : زوال پذيری شکوه و قدرت ظاهری انسان هاي پست و فرو مايه

ارتباط معنايي دارد با بيت قبل.

بادی که در زمانه بسي شمع ها بکشت هم بر چراغدان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

کشتن: خاموش کردن

قلمرو ادبی:

باد : استعاره از مرگ

شمع : استعاره از وجود انسان ها

چراغدان : استعاره از زندگی و قدرت ( طبقه مرفه و حاکم )

شمع و چراغدان : تناسب

باد : تشخيص ( به خاطر " کشتن " )

باد بر شمع و چراغدان وزيدن : کنايه از مرگ و نابودي

تلميح دارد به آيه " کل نفس ذائقه الموت "

قلمرو فکری:

معنی : مرگ هم چو بادی است که شمع وجود انسان ها را خاموشی می کند اين باد اجل شما را نيز نابود خواهد کرد

ارتباط معنايی دارد با :

آب اجل که هست گلوگير خاص و عام بر حلق و بر دهان شما نيز بگذرد

زين کاروان سراي بسي کاروان گذشت ناچار کاروان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

کاروان: واژه ساده

کاروان سراي:واژه مرکب

قلمرو ادبی:

کاروان سرا : استعاره از دنيا

کاروان سرا و کاروان : تناسب و تکرار

کاروان مصراع اول ) استعاره از مردم انسان ها

مصراع دوم ) استعاره از عمر زندگي حکومت و قدرت

واج آرايی : تکرار مصوت بلند « ا »

قلمرو فکری:

معنی : انسان های زيادی به کاروان سرای دنيا آمده اند و رفته اند شما نيز ناگزير از اين دنيا خواهيد رفت

مفهوم : انسان ها همگی فانی هستند

ای مفتخر به طالع مسعود خويشتن تأثير اختران شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

مفتخر : سربلند،صاحب افتخار

طالع : بخت،سرنوشت

مسعود : فرخنده ،نيکو،با سعادت ،سعادتمند

اختران: ستارگان

قلمرو ادبی:

تاثير اختران شما نيز بگذرد: کنايه از اين که بخت نيک شما نيز به پايان خواهد رسيد

طالع و اختران : تناسب

واج آرايي : تکرار مصوت" -ue826 " و صامت " ت " ( در واج آرايي" واج های هم صدا يکی محسوب مي شوند ) ت= ط)

اشاره و تلميح دارد به اعتقاد قدما که ستارگان را در تعيين سرنوشت انسان ها دخيل می دانستند.

اشاره و تلميح دارد به حدیث امام علی(ع):الدهر یومان یوم لک و یوم علیک

قلمرو فکری:

معني: ای کسي که به بخت نيک خود افتخار مي کنی اين بخت و اقبال فرخندۀشما نيز به پايان خواهيد رسيد.

بر تير جورتان ز تحمل سپر کنيم تا سختي کمان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

جور : ظلم و ستم

قلمرو ادبی:

تير جور : اضافۀ تشبيهي (جور : مشبه / تير : مشبه به )

زتحمل سپر کنيم : تشبيه ( تحمل :مشبه/ سپر : مشبه به)

کمان : مجاز از قدرت ،سلطه ، زور و ستم ( علاقه ی کليه )

سختی کمان :کنایه از قدرت و سلطه فراوان

تير و سپر و کمان:مراعات نظیر

قلمرو فکری:

معني : با سپر صبر و تحمل در برابر ستم و ظلم تير مانند شما ( حاکمان ) استقامت مي کنيم تا اينکه

دورۀسلطه و قدرت شما نيز به پايان برسد.

ای تو رمه سپرده به چوپان گرگ طبع اين گرگي شبان شما نيز بگذرد

قلمرو زبانی:

تو: منظور انسان های پستي که حاکمان ستمگر را روی کار آورده اند

گرگ طبع : گرگ صفت ، درنده خو

شبان : چوپان

رمه:گله

قلمرو ادبی:

رمه : گله استعاره از مردم

چوپان : استعاره از عاملان ظالم حکومت

چوپان گرگ طبع : نوعي تشبيه دارد ( مشبه :طبع چوپان / مشبه به : طبع گرگ / وجه شبه : درندگی و از بين بردن مردم )

گرگی : استعاره از ظلم و ستم و رفتار ظالمانه

شبان: استعاره از حاکمان ظالم

گرگ و رمه و چوپان و شبان : تناسب ( مراعات نظير )

رمه و گرگ: تضاد ( طباق )

چوپان گرگ طبع : نوعي پارادوکس

قلمرو فکری:

معني : ای کساني که مردم را به دست حاکمان ستمگر گرگ صفت سپرده ايد( آگاه باشيد ) که اين ستمگری شما نيز روزی به پايان خواهد رسيد.